نگاهی به اندیشه سیاسی آخوند خراسانی

1405/05/14 اخبار ravabet2

نگاهی به اندیشه سیاسی آخوند خراسانی
 
عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره) گفت: حضور آخوند خراسانی در مشروطه و تأکید بر نظارت فقها بر مجلس، صلاحیت دینی نمایندگان و انطباق قوانین با شریعت، به‌وضوح نشان‌دهنده اعتقاد ایشان به لزوم اسلامی‌بودن حکومت در عصر غیبت است.
 
به گزارش روابط عمومی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، حجت الاسلام مهدی ابوطالبی عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره) اظهار کرد: آیت الله محمد کاظم خراسانی معروف به آخوند خراسانی از مراجع تقلید بزرگ شیعه درعصرقاجار بوده و نقش بسیارمهمی در تحولات سیاسی آن دوران خصوصا انقلاب مشروطه داشته است.
 
عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره) بیان کرد: ایشان از بزرگترین حامیان و نظریه پردازان فقهی مشروطه بوده و نقش محوری و رهبری سیاسی-مذهبی را در مراحل اولیه و بحرانی نهضت مشروطه آغاز کرد و آرای سیاسی ایشان محل مناقشات زیادی در بین جریان های مختلف سیاسی و فرهنگی بوده است.
 
سوال: آیا مرحوم آخوند خراسانی از اساس یا تشکیل حکومت اسلامی مخالف بود؟
 
وی ادامه داد: حضور مرحوم آخوند خراسانی در نهضت مشروطیت و تلاش برای تغییرات در ساختار سیاسی حکومت ایران تأکید بر ضرورت نظارت فقها بر مصوبات مجلس و تأکید بر صلاحیت اخلاقی و اعتقادی نمایندگان مجلس، تأکید بر تطبیق قانون و مواد سیاسی با شریعت و ممانعت از حضور افراد ملحد و فرق ضاله در مجلس و تأکید بر اینکه مشروطیت باید بر اساس مذهب شیعه اثنی عشری باشد هم دلایل واضحی است بر اینکه ایشان قائل به اسلامی شدن حکومت و ارکان آن در عصر غیبت هستند و تلگراف ایشان و برخی علمای نجف به شرح ذیل است:
 
حجت الاسلام ابوطالبی گفت: از نجف اشرف، توسط جناب حجت الاسلام نوري دامت بركاته، مجلس محترم شوراي ملي شيدالله تعالي اركانه. مادة شريفه ابديه ـ كه بموجب اخبار واصله، در نظامنامه اساسي درج و قانونيت مواد سياسيه و نحوها من الشرعيات را بموافقت با شريعت مطهره منوط نموده‌اند ـ از اهم مواد لازمه و حافظ اسلاميت اين اساس است و چون زنادقه عصر بگمان فاسد حريت اين موقع را براي نشر زندقه و الحاد مغتنم و اين اساس قويم را بد نام نموده، لازم است ماده ابدية ديگر، در رفع اين زنادقه و اجراي احكام الهيه عزّ اسمه بر آنها و عدم شيوع منكرات درج شود تا بعون الله تعالي نتيجه مقصود بر مجلس محترم مترتب، و فرق ضالّه مأيوس و اشكالي متولد نشود.
 
منظور آخوند خراسانی ره در نامه 21 دلیلی از غیرعملی بودن حکومت اسلامی چه بود؟
 
عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره) تصریح کرد: نامه یا گفتگوی منقول بین مرحوم آخوند و مرحوم نایینی در مورد مخالفت مرحوم اخوند با ولایت فقیه و حکومت اسلامی که عمدتا در فضای مجازی منتشر شده است هیچ سند معتبر تاریخی ندارد، مضاف بر اینکه نه ادبیات آن به ادبیات رایج دوره مشروطه میخورد و نه محتوای آن متناسب با شأن علمی مرحوم آخوند خراسانی است.
 
نقش آخوندخراسانی ره در پررنگ کردن فضای سیاسی حوزه نجف تا چه میزانی بود؟
 
حجت الاسلام ابوطالبی عنوان کرد: حضور مرحوم آخوند خراسانی به عنوان یکی از بزرگترین مراجع تقلید در نجف اشرف در وقایع مهم سیاسی اجتماعی نجف اشرف و صدور بیانیه و تلگراف در مسائل مختلف مثل استفاده از کالای ایرانی و پرهیز از کالای خارجی، حضور و به نوعی رهبری نهضت مشروطیت همراه با سایر علما و مراجع تهران و نجف و صدور بیانیه های متعدد در مراحل مختلف نهضت مشروطیت و مواضع ایشان در مقابل زیاده خواهی و اشغال مرزهای ایران توسط بیگانگان، هم یک مرجعیت سیاسی به ایشان در نجف اشرف داد و هم در پررنگ شدن فضای ساسی در نجف اشرف بسیار تاثیرگذار بود. بسیاری از طلاب و حوزویان و مردم به تبع ایشان در فعالیتهای سیاسی وارد شدند و پیگیر مسائل سیاسی بویژه در نهضت مشروطیت بودند.
 
نقش آخوند خراسانی ره در صدور حکم جهاد علیه محمدعلی شاه قاجار و تقویت نهضت مشروطه تا چه میزانی بود؟
 
عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره) اذعان کرد: صدور حکم جهاد علیه محمد علی شاه برای احیای مشروطیت و مجلس شورا با محوریت مرحوم آخوند خراسانی بود لذا ایشان مهمترین نقش را در این مرحله از نهضت داشت و چنانکه در منابع تاریخی ذکر شده بسیاری از حاضران در این مرحله از نهضت بر اساس حکم ایشان ورود کردند. لذا کسروی تصریح می کند که ستارخان و باقرخان به اعتبار فتاوای علمای نجف پا در عرصه مشروطیت نهادند و ستارخان دائما این را تکرار می کرد که میروم که حکم علمای نجف را اجرا کنم.
 
 

انتهای متن