نوشته جناب حجت الاسلام والمسلمین آقای دکتر هادی شجاعی، استاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)

معرفی کتاب منافع انسانی؛ الگوی منافع دولت اسلامی در سياست خارجی

پیوند نظریه و عمل در سیاست خارجی بر اساس مفهومی به نام الگو انجام می‌شود که ساختار مرکب سیاست خارجی را در زمینه‌های گوناگون بازنمایی می‌کند. الگو با مفصل‌بندی اجزای مؤثر سیاست خارجی در یک چارچوب منسجم و عملیاتی، دستگاهی مفهومی را ایجاد می‌کند که چگونگی تصمیم‌گیری، طراحی راهبرد و اقدام در سطوح عملی بر اساس آن مشخص می‌شود. منافع به عنوان یکی از ضوابط اصلی در تنظیم سیاست خارجی دولت‌ها، در نظریه سیاست خارجی ریشه دارد؛ اما ایفای نقش مطلوبِ منافع در سازمان‌دهی رفتار سیاست خارجی، متوقف بر طراحی الگوی عملی منافع است.

بررسی آثار و دیدگاه‌های موجود درباره منافع دولت اسلامی، نشان‌‌دهنده فقدان یک الگوی منافع با چارچوب مفهومی و سازکار عملی مشخص است. در آثار موجود، منافع صرفاً در قالب گزاره‌های کلی و در ذیل نظریه سیاست خارجی دولت اسلامی بیان شده است و به‌رغم آنکه تکاپوهای نظری خوبی در این زمینه صورت گرفته است، هیچ‌یک از تلاش‌ها به مرز ارائة الگوی منافع نزدیک نشده است. به همین دلیل از یک‌سو کمیت و کیفیت منافع و سازکارهای تأمین آن، همواره به‌عنوان یک چالش نظری در سیاست خارجی دولت اسلامی مطرح بوده است، و از سوی دیگر، اثرگذاری مثبت کنش دولت بر تحقق اهداف کلان آن را با مشکل مواجه می‌کند. با گذشت چهار دهه از پيروزی انقلاب اسلامی، عدم ارائه الگويي فراگير از منافع دولت اسلامي موجب بروز انفعال، سردرگمي‌ و بي‌برنامگي در بخشی از بدنة دستگاه ديپلماسي نظام و عدم استفاده مناسب از ظرفیت‌ها و امكانات شده است افزون بر اینکه توجيه افكار عمومي در زمينة تصمیم‌ها و اقدامات در حوزه سياست خارجي را مشكل کرده است. كاستی‌های موجود، ضرورت ارائه الگویی منسجم با سطوح راهبردی مشخص و مبتنی بر اصول بنيادين انديشه سياسی اسلام را دوچندان مي‌كند. تبيين منطقي و واقع‌بينانه اين الگوه فراگير، مي‌تواند مسير دولت اسلامی در سياست خارجی را هموارتر و ظرفيت‌های نظام در عملی كردن اهداف جهان‌شمول آن را آزاد کند. بنابراین باید با استفاده از ظرفیت‌های تئوریک ایجادشده در نظریه سیاست خارجی دولت اسلامی و پرهیز از تکرار مکررات، کوشيد الگویی عملیاتی از منافع دولت اسلامی ارائه داد که با برخورداری از اصول نظری و سازکار عملیِ مشخص، بتواند به شکل مطلوبی اقدامات دولت اسلامی در سیاست خارجی را هدایت کند.

کتاب منافع انسانی؛ الگوی منافع دولت اسلامی در سیاست خارجی در پنج فصل سازماندهی شده است.

فصل اول، مفاهیم بنیادین پژوهش را می‌کاود.

فصل دوم، دیدگاه‌های موجود در باب منافع دولت اسلامی را به تفصیل نقد و ارزيابی‌ می‌کند.

فصل سوم به اصول نظری الگوی منافع دولت اسلامی می‌پردازد.

فصل چهارم، سازکار عملی الگوی منافع دولت اسلامي را در ضمن چهار سطح بنیادین تجزیه و تحلیل کرده، افزون بر آن معیار حرکت میان سطوح و عنصر راهبر در الگوی منافع را تبیین می‌کند.

فصل پنجم نيز به تطبیق الگوی استخراجی بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اختصاص يافته، در ضمن آن، ظرفیت‌های قانون اساسی در اجرای الگوی منافع انسانی بررسی می‌شود.

 مشاهده و خرید اینترنتی

https://eshop.iki.ac.ir/shop/7/Product/4599

کانال روابط عمومی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) را در پیام‌رسان‌های ایتا، سروش، بله و روبیکا دنبال فرمایید:
 ایتا
 https://eitaa.com/iki_ac_ir
 سروش
 https://splus.ir/iki_ac_ir
 بله
 https://ble.ir/iki_ac_ir
 روبیکا
 https://rubika.ir/iki_ac_ir