حجت‌الاسلام همتی: بستر تربیت نسل انقلابی خانواده گرم و سازگار است

1405/07/25 اخبار ravabet2

بستر تربیت نسل انقلابی خانواده گرم و سازگار است/ تشریح مؤلفه‌های ۹ گانه پرورش فرزندان مقاوم و اندیشه‌ورز

 

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری با تأکید بر اینکه استحکام و صمیمیت در کانون خانواده زیربنای اصلی پرورش نسل تراز انقلاب اسلامی است، تصریح کرد که دینداری بر پایه محبت و پیوند عاطفی میان والدین شکل می‌گیرد و ۹ شاخصه اساسی شامل دینداری، جرأت‌مندی، توانمندی، عزتمندی، مسئولیت‌پذیری، تاب‌آوری، همدلی، تفکر نقاد و اصل تدریج، منظومه تربیتی فرزندان را تشکیل می‌دهد.

 

به گزارش روابط‌عمومی مؤسسه امام خمینی ره، حجت‌الاسلام والمسلمین مجید همتی در موکب قرارگاه مصباح الهدی با تأکید بر لزوم شنیدن فعال دغدغه‌های نسل نوظهور اظهار داشت: نوجوان باید پرسش‌های خود را آزادانه مطرح کند و والدین و مربیان باید با تأسی به سیره پیامبر گرامی اسلام (ص) مصداق «أُذُنُ خَیْرٍ» باشند و صبورانه به سخنان آنان گوش فرا دهند. بر پایه حدیث شریف رضوی «لَوْ عَلِمَ النَّاسُ مَحَاسِنَ کَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا»، اگر جوهره و زیبایی‌های معارف اهل‌بیت (ع) به درستی تبیین شود، جوانان مشتاقانه از آن تبعیت خواهند کرد. متأسفانه نسل امروز با حقیقت جذاب دین به صورت شایسته آشنا نشده است، در حالی که در کلام معصوم آمده است: «هَلِ الدِّینُ إِلَّا الْحُبّ»؛ دین مبین چیزی جز محبت، مودت و عشق الهی نیست و در روایات تصریح شده که هر اندازه ایمان انسان کمال یابد، مهر و محبت وی به همسر و خانواده‌اش فزونی می‌پذیرد. همچنین نگاه محبت‌آمیز والدین به فرزند عبادت شمرده شده است و این حقیقت اصیل دینداری است که با سرشت و فطرت انسانی کاملاً همخوانی دارد.

 

وی ایجاد محیط خانوادگی سرشار از آرامش را شرط قطعی تربیت موفق دانست و افزود: کانون خانواده باید گرم و باحرارت باشد؛ زیرا از تنور سرد، نان گرم بیرون نمی‌آید. مربی یا والدی که در تنظیم روابط عاطفی با همسر خود نمره صفر یا منفی می‌گیرد، هرگز در پرورش نسل انقلابی توفیقی نخواهد یافت و اصلاح فرزند در گرو ترمیم رابطه زوجین است. برخورد خشونت‌بار و تلاش برای شکستن شخصیت همسر در تضاد صریح با آموزه‌های وحیانی است؛ همان‌طور که در شکوائیه حضرت ابراهیم (ع) به ذات باری‌تعالی، پاسخ آمد که ساختار روحی زن نیازمند مدارا و ظرافت است و کلام نبوی «النِّسَاءُ رَیَاحِین» جایگاه زن را همچون گلبرگی لطیف تعریف می‌کند. در تعامل با همسر، مرد باید گوش شنوای احساسات او باشد، زبان به تمجید و دلجویی بگشاید و عشق و وفاداری خود را بدون لکنت ابراز کند. در مناقشات خانوادگی نیز تقصیر همواره متوجه هر دو طرف است و در فرایند زوج‌درمانی، کشمکش زمانی پایان می‌پذیرد که رفتارهای متقابل اصلاح شود و با درایت و سازگاری یکی از طرفین، کیان خانواده استوار گردد.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری سازگاری و هماهنگی تربیتی را دو رکن رکین والدین برشمرد و بیان کرد: پدر و مادر باید در اتخاذ خط‌مشی‌های تربیتی نظیر تهیه ابزارهای نوین ارتباطی کاملاً هم‌رأی باشند و توصیه ماندگار حضرت امام خمینی (ره) مبنی بر «بروید با هم بسازید» را سرلوحه حیات مشترک سازند. بر این مبنا، استخراج ۹ شاخصه کلیدی برای والدین و مربیان در تکوین نسل انقلابی از اهمیت بنیادین برخوردار است:

 

نخستین مؤلفه، «تربیت دینی و آموزش اخلاق حسنه» بر مدار حدیث شریف «إِنَّکَ مَسْئُولٌ عَمَّا وَلِیتَهُ مِنْ حُسْنِ الْأَدَبِ وَ الدَّلَالَةِ عَلَی رَبِّه» است. هدف اسلام، پرورش انسان دارای غایت وجودی است، نه آنکه مانند مدل‌های معیوب غربی صرفاً شهروندی تک‌بعدی، جامعه‌پذیر و خلاصه در تمایلات غریزی مانند خوراک و نیازهای جسمانی تربیت کند. حیوانات نیز در بهره‌مندی از غرایز و دستگاه گوارش از انسان مادی‌زده سازوکارهای پیشرفته‌تری دارند و هبوط انسان به سطح حیوانی، سقوط فضیلت انسانی است؛ لذا آموزش توحید و تبیین چرایی آفرینش اصل نخستین رسالت والدین به شمار می‌رود.

 

دومین مؤلفه، «جرأت‌مندی و شجاعت پایمردی بر حق» است. انسان انقلابی نباید منفعل و ترسو باشد که در تریبون‌های عمومی و رسانه ملی تسلیم در برابر تهدیدات نظامی آمریکا و اعطای هرگونه امتیاز نامشروع را ترویج کند. انسان مؤمن و جرأت‌مند همچون امیرالمؤمنین علی (ع) در ذات باری‌تعالی سازش‌ناپذیر است و مانند مالک اشتر دلاورانه در میدان نبرد بی‌باک و استوار می‌ایستد، اما در اوج قدرت، تواضع و کرامت اخلاقی به خرج می‌دهد و با بزرگواری از خطای جاهلان درمی‌گذرد.

 

سومین مؤلفه، «توانمندی حقیقی و کسب مهارت‌های جامع» است. جرأت‌مندی بدون پشتوانه مهارت و دانش علمی، به اعتمادبه‌نفس کاذب و خسارت‌بار تبدیل می‌شود. والدین نباید افق فرزند را صرفاً به درس‌خواندن و محفوظات تئوریک تقلیل دهند، بلکه مهارت‌آموزی در ساحت‌های گوناگون ضرورت دارد.

 

چهارمین مؤلفه، «عزتمندی و صیانت از کرامت نفس» است. بر اساس حکمت «مَنْ کَرُمَتْ عَلَیْهِ نَفْسُهُ هَانَتْ عَلَیْهِ شَهَوَاتُه»، فرزندی که گوهر کرامت درونی خود را بازیابد، هرگز در برابر خفت و شهوات تن به ذلت نمی‌دهد و با تمسک به فریاد «هَیْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّة» در برابر زورگویان مقاومت می‌کند.

 

پنجمین مؤلفه، «مسئولیت‌پذیری قاطعانه» است. نسل جوان باید تکالیف فردی و اجتماعی را با تمسک به آیه شریفه «خُذُوهَا بِقُوَّة» با صلابت و جدیت تمام بپذیرد و تعهدات خویش را به سرانجام برساند.

 

ششمین مؤلفه، «تاب‌آوری و استقامت در مصائب» است. ماهیت رویارویی انقلاب با استکبار، نبرد تاب‌آوری است؛ از این رو باید فرزندان را مقاوم و استوار پرورش داد تا در برابر سنگینی مسئولیت‌ها میدان را ترک نکنند و دچار استعفاطلبی نشوند.

 

هفتمین مؤلفه، «تحکیم روحیه همدلی و ایثار» است. فرزندی که روح همدلی در جانش ریشه دواند، پدر و مادر را به سرای سالمندان نمی‌سپارد و نسبت به گرفتاری‌های همسایگان و هم‌نوعان بی‌تفاوت نمی‌ماند. نمونه عینی این روحیه، کودکی است که در سفر عتبات و خروج از مسجد کوفه با مشاهده دو کودک نیازمند، ایثارگرانه سهمیه میوه خود و پدرش را به آنان می‌بخشد. انسان همدل بر مصداق حکمت «بنی آدم اعضای یکدیگرند» درد دیگران را درد خود دانسته و هرگز با شعارهای انحرافی همچون «نه غزه نه لبنان» از یاری مظلومان شانه خالی نمی‌کند. روان‌شناسی اثبات کرده که خروج از «خودمیان‌بینی» دوره ۳ سالگی و دستیابی به درک عواطف دیگران لازمه رشد روانی انسان است و توقف در خودخواهی عامل اصلی فروپاشی مناسبات اجتماعی به شمار می‌رود.

 

هشتمین مؤلفه، «تقویت تفکر نقاد و اندیشه‌ورزی» بر مدار آیه شریفه «الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَه» است. اجرای برنامه‌های آموزش تفکر به کودکان و نوجوانان (فلسفه برای کودکان یا پرورش فکر کودک) امری حیاتی است تا نسل جدید اهل ژرف‌اندیشی، تحلیل و تمایز میان حق و باطل تربیت شود.

 

نهمین مؤلفه نیز رعایت «اصل تدریج و پرهیز از شتاب‌زدگی» در فرایند تربیت است. در تکوین خصلت‌هایی نظیر جرأت‌مندی، درک مقتضیات سنی کودک ضرورت دارد؛ پدیده‌هایی چون اضطراب اجتماعی و شرم در سن ۳ سالگی رویدادی کاملاً بهنجار و لازمه بلوغ هیجانی است و نباید با برچسب‌زنی نفی شود. والدین به جای تکرار مداوم هشدارهای مکرر و القای حس ناامنی و اضطراب به کودک، باید متانت پیشه کنند. آموزش مهارت‌های تقویت‌کننده شجاعت مانند شنا، تیراندازی، اسب‌سواری و مسابقات کشتی در سیره نبوی، بسترساز ظهور شخصیت‌های حماسه‌آفرینی چون شهیدان حاج قاسم سلیمانی، حاج احمد متوسلیان و حاج محمدابراهیم همت است. مادران باید از افراط در رفتارهای محافظه‌کارانه خودداری ورزند تا زمینه شجاعت در فرزند سوزانده نشود؛ همچنین پدران نباید نظارت خود بر فرزند را بی‌تفاوتی تلقی کرده یا نقش تکیه‌گاهی خویش در کانون خانواده را به حاشیه ببرند، بلکه باید حضوری فعال و اثرگذار در تربیت داشته باشند.

 

انتهای متن