انفعال فرهنگی دولت بستر نفوذ رقبا و زوال هویت ملی را فراهم می‌کند

انفعال فرهنگی دولت بستر نفوذ رقبا و زوال هویت ملی را فراهم می‌کند/ هدایت جامعه در گرو تعامل دوسویه مردم و حاکمیت است

 

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) با تشریح پیوند متقابل فرهنگ و حاکمیت بر مبنای آموزه‌های اسلامی تصریح کرد که حاکمیت نمی‌تواند نسبت به مقوله فرهنگ رویکرد عدم مداخله اتخاذ کند؛ زیرا ایجاد خلأ در این ساحت، نفوذ جریان‌های رقیب، گسست هویتی، دوقطبی‌سازی اجتماعی و سلب اعتماد عمومی را به دنبال دارد و رسالت بنیادین یک دولت مقتدر، پاسداری از میراث تمدنی و تسهیل مسیر جامعه به سوی فضایل اخلاقی است.

 

به گزارش روابط عمومی مؤسسه امام خمینی ره، حجت‌الاسلام مهدی امیدی عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) اظهار کرد: این روزها مردم در گفتمان عمومی از حق سیاسی، چرایی تعطیلی مجلس و دوگانگی‌های موجود سخن می‌گویند؛ به عنوان نمونه در پلاکاردها و تریبون‌ها بازخوانی می‌شود که در سامانه‌های مطالبات مردمی، برای برخی مسئولان سابق نظیر آقای روحانی با وجود ثبت یک میلیون شکایت، نه حکمی صادر و نه احضاری صورت می‌گیرد که این تلقی از فرهنگ سیاسی و مطالبات از رئیس دستگاه قضا این پرسش را مطرح می‌سازد که آیا حاکمیت باید برای تحقق این مطالبات از قوه قهریه بهره گیرد و اصولاً سازنده اصلی فرهنگ در جامعه، دولت است یا خود مردم.

 

حجت‌الاسلام امیدی گفت: برای تحلیل صحیح این موضوع، ابتدا باید تعریفی روشن از فرهنگ و حاکمیت ارائه شود تا ماهیت پیوند میان این دو آشکار گردد و فرهنگ عبارت است از مجموعه‌ای منسجم از باورها، ارزش‌ها، هنجارها، سنن و الگوهای سبک زندگی که توسط نسل‌های پیشین آموزش داده شده و به نسل‌های نو انتقال می‌یابد و حاکمیت نیز به معنای قدرت برتر سازمان‌یافته در یک جامعه است که مأموریت مدیریت، تصمیم‌گیری، تنظیم مناسبات اجتماعی و هدایت کلان جامعه را بر عهده دارد.

 

وی پیوند میان حاکمیت و فرهنگ را رابطه‌ای تعاملی و دوسویه دانست و افزود: فرهنگ خاستگاه پیدایش حاکمیت به شمار می‌رود و بسترهای رشد آن را مهیا می‌سازد و از سوی دیگر، حاکمیت نیز از طریق تقنین، نظام آموزشی و سامان‌بخشی به ساختارهای اقتصادی و حقوقی، این فرهنگ را صیانت و تکمیل می‌کند که بر این اساس، ساخت فرهنگ حرکتی مشترک از سوی جامعه و حاکمیت است؛ هرچند بخش عمده‌ای از پویایی فرهنگی با اراده مردم سامان می‌یابد، اما حکومت‌ها نیز با سیاست‌گذاری‌ها و نهادسازی‌های خود نقشی اثرگذار ایفا می‌کنند.

 

عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی (ره) با استناد به دو روایت معتبر در این زمینه تصریح کرد: در بیانی از معصوم (ع) آمده است «النَّاسُ بِأُمَرَائِهِمْ أَشْبَهِ مِنْهُمْ بِآبَائِهِمْ»؛ این کلام نشان می‌دهد که حاکمیت با الگوهای رفتاری خود فرهنگی را رقم می‌زند که بر هویت‌پذیری مردم تأثیر می‌گذارد و از سوی دیگر، روایت «کَمَا تَکُونُوا یُوَلَّی عَلَیْکُمْ» مؤید آن است که شاکله اجتماعی، جهت‌گیری‌های فکری و بافت فرهنگی جامعه نیز زمینه برآمدن و تثبیت ساختارهای سیاسی را تعیین می‌کند.

 

وی یادآور شد: سیره شهید رئیسی در بازگشت از سفرهای بین‌المللی و حضور بی‌درنگ در مناطق محروم کشور، شاهدی بر تأثیر شگرف کارگزاران بر ارتقای فرهنگ کار و جهاد در جامعه بود.

 

حجت الاسلام امیدی در تبیین پیامدهای ناشی از ضعف و انفعال فرهنگی دولت تأکید کرد: انفعال و کم‌کاری دستگاه‌های حکومتی در عرصه فرهنگ، خطرات سنگینی برای جامعه ایجاد می‌کند. نخستین آسیب، ایجاد خلأ فرهنگی است که بلافاصله زمینه ورود و سلطه جریان‌های رقیب و بیگانه را بر ارکان فکری جامعه هموار می‌سازد و پیامد دوم، گسترش انحرافات فکری و هنجارشکنی‌هایی است که در غیاب ایستادگی مسئولانه حاکمیت، الگوهای اصیل گذشته را دگرگون ساخته و میراث هویتی تاریخی را به محاق می‌برد.

 

وی بروز گسست میان شعارهای رسمی و واقعیت‌های عینی را پیامد دیگر این رویکرد خواند و گفت: هرگاه دولت‌ها در حوزه فرهنگ منفعل شوند، میان ارزش‌های تبلیغ‌شده از سوی حکومت و سبک زندگی مردم شکافی عمیق پدید می‌آید که این شکاف سرانجام به دوقطبی‌سازی فرهنگی، زوال تعلق اجتماعی به نمادهای ملی نظیر پرچم و سرود کشور و در نهایت به سلب اعتماد عمومی و زمزمه‌های افتراق از حاکمیت منتهی می‌شود.

 

استاد حوزه و دانشگاه در تشریح کارکردهای یک دولت مقتدر در عرصه فرهنگی بیان کرد: حاکمیت توانمند قادر است با تکیه بر فرمایش پیامبر اعظم (ص) که «النَّاسُ مَعَادِنُ كَمَعَادِنِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ»، بستر شکوفایی استعدادهای مردمی را مهیا ساخته و غنای تمدنی کشور را ارتقا بخشد. چنین دولتی با ابزار تقنین و نظام تعلیم و تربیت رسمی، فرایند انتقال مواریث را به درستی پیش برده و با گسترش نمادها و آیین‌های همبستگی‌آفرین، هویت جمعی را تقویت می‌کند.

 

وی افزود: صیانت از تنوع قومی، زبانی و مذهبی ذیل چتر هویتی واحد، مبارزه نظام‌مند با انحرافات رفتاری و فکری، ارتقای سرمایه اجتماعی از طریق اقناع عمومی، تربیت نخبگان فکری و هنری متعهد و تحقق رویکرد جذب حداکثری و دفع حداقلی از دستاوردهای بارز یک حاکمیت کارآمد در میدان فرهنگ است.

 

حجت‌الاسلام امیدی خاطرنشان کرد: امام علی (ع) می‌فرمایند ارتقا به سوی فضایل دشوار بوده و لغزش به سمت رذایل سهل و آسان است و از آنجا که دستیابی به فضایل نیازمند مجاهدت است، حاکمیت باید نقشی تسهیل‌گر و حامی در این مسیر ایفا کند؛ چرا که انفعال در برابر فساد و مفاسد اخلاقی گرچه کم‌هزینه به نظر می‌رسد، اما ساختارهای اجتماع را به سوی تباهی می‌کشاند و ایستادگی قاطع دولت در برابر ناهنجاری‌ها موجب انسجام اجتماعی، هم‌دلی و شکوفایی جامعه خواهد شد.

 

وی به مصادیق تاریخی تحولات بنیادین فرهنگی اشاره کرد و گفت: رسالت پیامبر اکرم (ص) جامعه جاهلی را ظرف ۲۳ سال به امتی واحده و مجاهد بدل ساخت. انقلاب اسلامی نیز با رهبری حضرت امام خمینی (ره) ملت را از امواج الحادی به مسیر توحید بازگرداند و همچنین در دوران معاصر، ایستادگی ولی‌فقیه شهید، امام سید علی خامنه‌ای (ره) و تداوم استوار این خط سرخ توسط خلف صالح ایشان، حضرت امام سید مجتبی خامنه‌ای، با هدایت‌های راهبردی خویش جبهه مقاومت را در برابری تاریخی هشت ماهه پایدار نگه داشته است؛ به گونه‌ای که با وجود محاسبات نظامی دشمنان صهیونیست و آمریکایی، جسارت تعرض از آنان سلب شده است.

 

عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی (ره) عنوان کرد: این دستاوردها نشان‌دهنده عمق نفوذ رهبری و حاکمیت در انتقال فرهنگ ایستادگی است؛ رویکردی که باید از سوی سایر مسئولان و سران قوا نیز با اصلاح خطاهای محاسباتی، برچیدن خوی اشرافی‌گری و فعال‌سازی دیپلماسی رسانه‌ای تقویت گردد تا خلأهای موجود برطرف شود.

 

 

انتهای پیام