انسجام درونی، رمز نفوذناپذیری جامعه اسلامی است

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، در سخنانی به تبیین مفهوم قرآنی «بنیان مرصوص» (آیه ۴ سوره صف) به عنوان یک نظریه جامعه‌شناختی برای مقاومت و انسجام درونی پرداخت. 

به گزارش روابط عمومی مؤسسه امام خمینی ره حجت‌الاسلام رضا قزی در قرارگاه مصباح الهدی ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای کربلا، دفاع مقدس، مدافعان حرم، امنیت و سلامت، و همچنین شهیدان خدمت و خانواده‌های آنان، به تشریح موضوع «بنیان مرصوص و نظریه جامعه‌شناختی مقاومت و انسجام درونی اجتماعی» پرداخت.

وی با طرح این پرسش کلیدی که چه عاملی موجب انسجام، وحدت و یکپارچگی یک اجتماع می‌شود، اظهار کرد: این دغدغه همواره از زمان دورکیم و پارسونز تا نظریه‌پردازان کنونی مطرح بوده است. اجتماعی که از انسجام برخوردار باشد، در برابر دشمنان درونی و بیرونی صدمه‌ناپذیر است. ما برای پاسخ به این مسئله، از آیه ۴ سوره صف بهره می‌گیریم که می‌فرماید: «انَّ اللهَ یُحِبُّ الَّذینَ یُقاتِلونَ فی سَبیلِهِ صَفّاً کَاَنَّهُم بُنیانٌ مَرصوصٌ». خداوند کسانی را دوست دارد که در راه او در یک صف واحد می‌جنگند، گویا که بنایی نفوذناپذیر هستند.

عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی (ره) با واکاوی مفاهیم «بنیان» و «مرصوص» بیان کرد: «بنیان» به معنای ساختمان و ساختار است و «مرصوص» از ریشه «رَصّ» به معنای نفوذناپذیر، محکم و به هم چسبیده است؛ به گونه‌ای که هیچ خللی در آن راه ندارد و این آیه اگرچه در بستر جهاد و جنگ نازل شده، اما به عنوان یک مدل و نظریه، در عرصه‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی نیز کاملاً قابل تعمیم و استفاده است. وی تأکید کرد که در این آیه، «صف» (نظم) مقدم بر «بنیان مرصوص» (انسجام) آمده است، زیرا اگرچه نظم برای پیروزی لازم است، اما آنچه ضامن شکست‌ناپذیری است، آن اتصال و انسجام درونی است.

حجت‌الاسلام قزی با استناد به روایات نبوی (المؤمنون بنیان یشد بعضه بعضاً) افزود: اهل ایمان باید یکدیگر را تقویت کنند. همانند دیوارهای یک ساختمان که اگر فونداسیون و اتصال درستی نداشته باشند، آسیب‌پذیرند؛ جامعه نیز اگر با «ملات ایمان» و پیوند عمیق به هم گره نخورده باشد، با کوچک‌ترین ضربه‌ای فرو می‌ریزد. حضور گسترده و مستمر مردم در تجمعات ۱۵۰ شب اخیر، نشان‌دهنده همین وحدت در هدف و آرمان است که مصداق بنیان مرصوص محسوب می‌شود؛ همان‌طور که در دوران کرونا نیز با فعالیت‌های جهادی بسیج و گروه‌های خیر، این همبستگی عملیاتی شد.

این استاد حوزه و دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود به نقد نظریه‌های غربی پرداخت و گفت: جامعه‌شناسانی همچون امیل دورکیم از «همبستگی مکانیکی» (سنتی) به «همبستگی ارگانیکی» (مدرن و مبتنی بر تقسیم کار) عبور کردند و اشکال بزرگ نظریات غربی این است که عوامل انسجام را مادی دانسته و بر دموکراسی‌های سکولار متکی هستند. وی با ذکر مثالی از برخی تصمیمات در دموکراسی‌های غربی (مانند موضوعات خلاف فطرت)، تأکید کرد که وقتی قانون‌گذاری از منشأ الهی جدا و بر اساس خواسته‌های صرفاً انسانی باشد، نتیجه آن سقوط اخلاقی است.

وی ادامه داد: نظریه‌پردازانی چون پارسونز نیز در نظریات خود بر اقتصاد، سیاست و نظام هنجاری تأکید می‌کنند، اما باز هم مبنای آن‌ها دموکراسیِ «هرچه مردم بخواهند» است که در آن اختلاف و تعارض ذاتی وجود دارد، بنابراین، نظریه غربی به جای ایجاد انسجام، خود عاملی برای تهدید و آسیب‌پذیری جوامع می‌شود.

حجت‌الاسلام قزی در پایان با تأکید بر اینکه نظریه بنیان مرصوص قرآن کریم در عرض نظریات مادی نیست، بلکه در رأس و طول آن‌ها قرار دارد، خاطرنشان کرد: این نظریه صرفاً روی کاغذ و برای مقاله نویسی نیست، بلکه الگویی کاربردی است که می‌تواند گره‌های جامعه را باز کند و در نظام ولایت‌فقیه به عنوان چارچوبِ عملیاتی برای استحکام بخشی به جامعه اسلامی پیاده‌سازی شود.

انتهای متن