حضرت زهرا(س)؛ آینه تمام‌قد پیامبر(ص) در منابع اهل سنت 

عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره) گفت: حضرت زهرا(س) در معتبرترین منابع روایی اهل سنت، نه‌تنها در چهره، بلکه در منش، کلام و رفتار، آینه تمام‌قد پیامبر اکرم(ص) معرفی شده‌اند.

 حجت‌الاسلام والمسلمین اسماعیل چراغی کوتیانی طی گفتگویی به بررسی جایگاه و فضائل حضرت زهرا(س) از منظر منابع معتبر اهل سنت، از جمله صحیح بخاری، صحیح مسلم و دیگر آثار حدیثی و تاریخی پرداخت و در پاسخ به این سوال که آیا روایات معتبری از اهل سنت درباره شباهت حضرت فاطمه زهرا(س) به پیامبر اکرم(ص) داریم؟ این روایات چگونه جایگاه حضرت زهرا(س) نزد پیامبر(ص) را نشان می‌دهند؟ اظهار کرد: وقتی به منابع تراز اول تاریخی و روایی اهل سنت مراجعه می‌کنیم، با یک اجماع کم‌نظیر روبه‌رو می‌شویم مبنی بر این که حضرت فاطمه(س) نه تنها از نظر چهره، بلکه در منش، کلام و رفتار، تمام‌قد، آینه پیامبر اکرم(ص) بودند.

عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره)  بیان کرد: مشهورترین و معتبرترین روایت در این زمینه را عایشه نقل کرده است که در منابع معتبری چون سنن ترمذی، سنن ابوداوود و مستدرک حاکم نیشابوری ثبت شده است و ایشان شباهت حضرت زهرا(س) به پیامبر(ص) را در چهار محور کلیدی خلاصه می‌کند و می‌گوید: «ما رأیتُ أحداً أشبَهَ سَمتاً و دَلّاً و هَدیاً برسول‌الله فی قِیامِها و قُعودِها مِن فاطمة؛ من هیچ‌کس را در سخن گفتن و منطق، در وقار و منش رفتاری، در سبک زندگی و سیرت و حتی در نحوه راه رفتن، ایستادن و نشستن شبیه‌تر از فاطمه به رسول خدا ندیدم.»

وی ادامه داد: در ادامه همین روایت، صحنه‌ای تصویر می‌شود که نشان‌دهنده جایگاه قدسی ایشان نزد پیامبر(ص) است: «هرگاه حضرت زهرا(س) وارد می‌شدند، پیامبر تمام‌قد به احترامشان می‌ایستادند، به سمت ایشان می‌رفتند، دستشان را می‌گرفتند و می‌بوسیدند و ایشان را در جایگاه خودشان می‌نشاندند.» نکته قابل توجه در این روایت تاریخی این است که در جامعه عرب جاهلی که دختران جایگاهی نداشتند، این رفتار پیامبر(ص) با دخترش یک انقلاب فرهنگی و رسانه‌ای در آن عصر محسوب می‌شد.

حجت الاسلام چراغی گفت: علاوه بر این، از صحابه دیگری مانند انس بن مالک نیز در منابعی چون مسند احمد نقل شده: «از نظر شباهت ظاهری و چهره نیز، هیچ‌کس به اندازه حضرت فاطمه(س) شبیه به پیامبر(ص) نبود.» همچنین در صحیح بخاری و صحیح مسلم در بخش مربوط به نحوه راه رفتن حضرت زهرا(س) بیان شده که راه رفتن او هیچ تفاوتی با راه رفتن پیامبر(ص) نداشت، «ما تُخطِئُ مِشیَتُها مِن مِشیَةِ رسولِ اللهِ شیئاً.»

عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی ره تصریح کرد: نکته کلیدی که از منظر تاریخی باید به آن دقت کنیم این است که مورخان و محدثان بزرگ اهل سنت با ثبت این روایات، یک پیام مهم را به تاریخ مخابره کرده‌اند، اینکه شباهت حضرت زهرا(س) به پیامبر(ص)، یک شباهت صرفاً ظاهری نبود؛ بلکه ایشان امتداد شخصیتی، اخلاقی و معنوی پیامبر اسلام(ص) بودند.

وی در ادامه در پاسخ به این سوال که منابع اهل سنت چه تصویری از فضائل اخلاقی، مقام معنوی و جایگاه الگویی حضرت زهرا(س) ارائه می‌کنند؟ اظهار کرد: اگر بخواهیم جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) را در منابع اهل سنت خلاصه کنیم، باید بگوییم ایشان در این منابع، در سه قله‌ فضائل اخلاقی و معنوی، مقام قدسی و اهل‌بیتی و مرجعیت انسانی و الگوسازی توصیف شده‌اند و منابع تراز اول اهل سنت از صحاح سته گرفته تا مسانید، پر از مناقبی است که گویای این جایگاه بی‌نظیر است.

حجت الاسلام چراغی گفت: در خصوص فضائل اخلاقی، حضرت زهرا(س) با عنوان سیده زنان اهل بهشت معرفی شده‌اند و مشهورترین روایت در این زمینه که در صحیح بخاری و صحیح مسلم آمده، این است که پیامبر اکرم(ص) به دخترشان فرمودند: «ألا ترضَینَ أن تکونی سَیّدةَ نساءِ أهلِ الجَنّةِ، أو نساءِ المؤمنین؛ آیا خشنود نیستی که سرور زنان بهشت یا سرور زنان مؤمن باشی؟» این مدح بزرگ، ایشان را در بالاترین قله معنوی تاریخ بشریت قرار می‌دهد.

عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی ره ابراز کرد: در قله دوم یعنی مقام قدسی در روایت اهل سنت از حضرت زهرا(س) با عنوان پاره تن پیامبر(ص) و معیار رضایت الهی یاد شده است. روایت معروف «فاطمة بضعة مني» که پیش‌تر به آن اشاره کردم، در صحیح بخاری و ترمذی ثبت شده و خط قرمز میان خشنودی الهی و غضب الهی را با محوریت حضرت زهرا(س) مشخص می‌کند.

وی افزود: در روایت دیگری که حاکم نیشابوری در مستدرک آورده و ترمذی نیز نقل کرده، پیامبر(ص) صراحتاً فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ يَغْضَبُ لِغَضَبِكِ وَيَرْضَى لِرِضَاكِ؛ خداوند با غضب تو غضب می‌کند و با رضای تو راضی می‌شود.» این روایت، مقام معنوی ایشان را به مرتبه رضایت الهی پیوند می‌زند.

انتهای متن