تبیین فطری فرزندآوری گره‌های ذهنی و اقتصادی جامعه را برطرف می‌کند / سقوط نرخ رشد جمعیت به زیر نیم درصد زنگ خطر ملی است

دبیر کارگروه مطالعات جمعیتی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) با تبیین انگیزه‌های بنیادین انسان نظیر میل به بقا، کمال و لذت از منظر قرآن کریم، راهکار بنیادین عبور از چالش‌های جمعیتی را اصلاح نگرش‌ها، بازگشت به ندای فطرت و تکیه بر سنت‌های الهی در تضمین رزق دانست و نسبت به روند کاهشی نرخ رشد جمعیت هشدار داد.

به گزارش روابط‌عمومی مؤسسه امام خمینی ره، حجت‌الاسلام مهدی عابدی، دبیر کارگروه مطالعات جمعیتی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، در کرسی ترویجی با عنوان «نقش انگیزه‌های اصلی انسان در گرایش به فرزندآوری از دیدگاه قرآن» که در این مؤسسه برگزار شد، با اشاره به تأکیدات ویژه رهبر معظم انقلاب بر مقوله جمعیت و فرزندآوری، از تلاش‌ها و اقدامات گسترده این کارگروه در راستای اقناع نخبگانی و روشنگری در جامعه خبر داد.

وی با اشاره به جایگاه هدایت‌های فطری در پذیرش مفاهیم دینی و رفتاری بیان کرد: چنانچه بتوان با زبان فطرت برای جامعه تبیین کرد که میل به فرزندآوری ریشه در سرشت ذاتی بشر دارد و ارضا‌کننده نیازهای اصیل انسانی است، تحولی شگرف در تغییر و اصلاح نگرش عمومی رخ خواهد داد و به تبع آن، گره‌های ذهنی ناشی از دغدغه‌های اقتصادی و معیشتی گشوده می‌شود.

عضو هیئت علمی حوزه علمیه با اشاره به آیات شریفه سوره مبارکه اسراء افزود: پروردگار متعال در قرآن کریم به این دغدغه و گره ذهنی بشر که از گذشته‌های دور مطرح بوده و امروزه نیز در اشکال نوین ظهور یافته، پاسخ داده است. قرآن کریم وجود هزینه‌ها و مضایق اقتصادی را نفی نمی‌کند؛ بلکه بر این حقیقت تأکید دارد که در نظام تکوین و امکان، رزق و روزی تمام موجودات و انسان‌ها بر عهده پروردگار است. بر همین اساس، تفکرات وسوسه‌انگیز شیطانی باید کنار گذاشته شود و نگاه‌ها به امدادهای معنوی الهی معطوف گردد؛ زیرا منشأ این موانع، بیش از آنکه اقتصادی باشد، ریشه در بینش و تفکر دارد.

وی ادامه داد: غفلت از رزق و برکتی که فرزند با خود به همراه می‌آورد و نیز تزریق شعارهای انحرافی همچون «فرزند کمتر، زندگی بهتر»، منافع حقیقی فرزندآوری را در پرده ابهام پوشانده است؛ در حالی که قرآن کریم وعده گشایش امور اقتصادی مؤمنان را داده و از سوی دیگر، انسان از این نکته غافل است که رشد و شکوفایی علمی و تربیتی فرزند، سرچشمه برکات فراوانی خواهد بود که کمبودهای مادی را جبران می‌سازد.

حجت‌الاسلام عابدی با طرح این پرسش که آیا انگیزه‌های فطری توان تحمل‌پذیر کردن مشکلات اقتصادی را دارند، به تشریح ریشه‌های رفتاری انسان پرداخت و تصریح کرد: تمام افعال آدمی از سه انگیزه و گرایش بنیادین شامل «حب بقا»، «حب کمال» و «حب عزت و لذت» سرچشمه می‌گیرد که این موارد بنیان سایر امیال بشری را تشکیل می‌دهند. اگر نگرش جامعه به این غرایز اصیل تصحیح شود و انسان دریابد که وجود فرزند پاسخگوی این نیازها است، دیدگاه‌های منفی نسبت به ازدیاد جمعیت و نظریه‌های انحرافی مالتوسی مبنی بر اینکه افزایش جمعیت موجب فلاکت می‌شود، به طور کامل رنگ خواهد باخت.

وی با ارائه آماری از دگرگونی‌های جمعیتی کشور در دهه‌های گذشته هشدار داد: نرخ رشد جمعیت کشور در سال ۱۳۶۵ معادل ۴ درصد بود که این رقم در سال ۱۳۹۴ به ۲.۵ درصد تنزل یافت و متأسفانه امروز به زیر نیم درصد سقوط کرده است. این شرایط یک زنگ خطر جدی به شمار می‌رود و نشان می‌دهد که توجه افراطی به مسائل اقتصادی جامعه را از تکلیف حیاتی فرزندآوری غافل کرده است.

دبیر کارگروه مطالعات جمعیتی مؤسسه امام خمینی (ره) با تشریح مفهوم کمال و لذت گفت: کمال حقیقی انسان، فعلیت‌یافتن تمام قوا و استعدادهای وجودی او است و لذت نیز ادراکی برخاسته از رخدادهای ملایم با طبع است که محرک آدمی در مسیر حرکت می‌شود.

وی در ادامه به تبیین نقش میل به بقا در تمایل به فرزندآوری پرداخت و خاطرنشان کرد: میل به بقا نقشی انگیزشی در فرزندآوری ایفا می‌کند؛ زیرا انسان فرزند را تداوم و امتداد عینی وجود خویش قلمداد می‌نماید. درخواست انبیای الهی از درگاه خداوند برای طلب ذریه و فرزند نیز شاهدی بر این واقعیت طبیعی است. حتی رغبت به پذیرش فرزندخواندگی نیز ناشی از همین تمایل به بقا است و انسان فطرتاً خواهان تکثیر مثل و امتداد نسل خویش است.

حجت‌الاسلام عابدی نقش میل به کمال در فرزندآوری را تقویتی برشمرد و اظهار داشت: آیات متعددی به مسئله کمال و شاخه‌های آن نظیر اقتدار اشاره دارند که این اقتدار با افزایش جمعیت و تکثیر فرزندان تقویت می‌شود.

همچنین نقش مدیریتی و تربیتی در تحقق کمال والدین از طریق فرزند صالح بسیار حائز اهمیت است؛ به این معنا که انسان میل فطری خود به کمال را از مسیر شرعی و صحیح ازدواج، فرزندآوری و تربیت نسل پیگیری کرده و کشش‌های غریزی را در مجرایی سازنده مدیریت می‌کند.

این پژوهشگر حوزوی در پایان به ابعاد انگیزه میل به لذت اشاره کرد و افزود: این انگیزه دو نقش «زمینه‌ای» و «تقویتی» بر عهده دارد؛ از یک سو، خداوند متعال انسان را به‌گونه‌ای آفریده که میل به لذت را عاملی برای گرایش به امر مقدس ازدواج قرار داده است و از سوی دیگر، در بعد تقویتی، فرزندآوری موجبات دستیابی به لذت عمیق‌تر و نیل به درجات بالاتر کمال انسانی را فراهم می‌آورد.

انتهای متن