رویکرد معصومین (ع) در تأمین معیشت بر محور استقلال اقتصادی خانواده‌هاست

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) با تشریح ابعاد اقتصادی و تربیتی روایات اسلامی پیرامون سبک زندگی و تأمین نان گفت: توصیه‌های معصومین (ع) در زمینه الگوی مصرف، ناظر بر تقویت خودکفایی، استقلال اقتصادی خانوار و کاهش آسیب‌پذیری جامعه اسلامی در برابر تکانه‌ها و شرایط دشوار است.

به گزارش روابط عمومی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، حجت‌الاسلام داود فاضل فلاورجانی با اشاره به مضامین متون دینی پیرامون الگوی تهیه ارزاق اساسی اظهار کرد: در منابع روایی دسته‌ای از احادیث معتبر پیرامون مراحل تأمین خوراک و گندم وارد شده است که آثار اقتصادی هر مرحله از چرخه تهیه نان را برای اقتصاد خانواده تبیین می‌کند.

وی افزود: در این روایات تصریح شده است که تهیه مستقیم گندم و مدیریت زنجیره پخت نان در کانون خانواده موجب برکت، فزونی مال و ریشه‌کنی فقر می‌شود، در حالی که خرید واسطه‌ای و وابستگی کامل به نان آماده، کاهش تدریجی دارایی‌ها و از دست رفتن منابع مالی را به همراه دارد.

فاضل فلاورجانی بیان کرد: در بیانات اهل‌بیت (ع) حتی مواردی نظیر بی‌خانمانی و تهیه نان آماده از بازار به عنوان دشواری‌های زندگی برشمرده شده است که این امر نشان‌دهنده اهمیت استقلال خانوار در مدیریت نیازهای بنیادین است.

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) ادامه داد: ممکن است این شبهه مطرح شود که مقتضیات زیست‌جهان مدرن با چنین احادیثی سازگاری ندارد و آموزه‌های هزار و چهارصد سال قبل پاسخگوی شرایط فعلی نیست، در حالی که تا همین چند دهه پیش سنت خرید گندم، فرآوری خانگی و پخت نان در میان خانواده‌های ایرانی امری رایج و پویا بوده است.

«سبک زندگی جدید استقلال خانوار را کاهش داده است»

وی با اشاره به تغییرات تدریجی در فرایند توزیع آرد و نان در شهرها گفت: دگرگونی در نظام سهمیه‌بندی و توسعه سبک زندگی مدرن و معماری جدید، بسترها را به گونه‌ای شکل داده که بسیاری از کارکردهای خوداتکایی از بطن خانه‌ها رخت بربسته و جامعه را با چالش‌های متعدد هویتی و فرهنگی روبه‌رو کرده است.

فاضل فلاورجانی تصریح کرد: ساختار کالبدی خانه‌ها در دوران معاصر حتی مقوله فرزندآوری و ارتباطات عاطفی میان‌نسلی را متأثر ساخته است، در حالی که در دهه‌های گذشته، تجمیع اعضای خانواده در فرایند تهیه ارزاق و پاک‌سازی گندم، فضایی مملو از صمیمیت، همکاری و پویایی اقتصادی ایجاد می‌کرد.

وی حکمت بنیادین توصیه‌های دینی در حوزه معیشت را استقلال همه‌جانبه خواند و افزود: بررسی عمیق روایات اقتصادی اهل‌بیت (ع) نشان می‌دهد که هدف اساسی تعالیم دینی، تربیت خانواده‌هایی خوداتکا و مقاوم در ساحت اقتصاد است تا با افزایش اتکای درونی، میزان وابستگی به ساختارهای بیرونی به کمترین سطح برسد.

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) خاطرنشان کرد: هراندازه چرخه آماده‌سازی مایحتاج به سمت واسطه‌ها و تولیدات نهایی بازار سوق یابد، میزان وابستگی زنجیره‌ای مصرف‌کننده افزایش یافته و بنیان اقتصادی خانوار شکننده‌تر می‌شود.

«استقلال اقتصادی لازمه ایستادگی در شرایط دشوار است»

وی با مقایسه ساختار زیستی گذشته و حال اظهار کرد: پنجاه سال قبل، خانواده‌ها در تأمین بخش عمده‌ای از احتیاجات خود خودکفا بودند، اما در زیست معاصر وابستگی مطلق به خدمات متمرکز انرژی و کالاها سبب شده است تا جامعه در برابر بحران‌ها آسیب‌پذیرتر باشد.

فاضل فلاورجانی بیان کرد: غایت تعالیم اهل‌بیت (ع) دستیابی به جامعه‌ای توانمند و ارتقای ضریب خودکفایی فردی و عمومی مسلمانان است تا ساختار معیشتی در مواجهه با تلاطم‌های اقتصادی پایدار بماند.

وی ادامه داد: پیامد مستقیم تحقق استقلال اقتصادی در روزهای خطیر، آزمون‌های بزرگ و تنگناهای اجتماعی این است که با کاهش سطح وابستگی، تاب‌آوری عمومی ارتقا یافته و فشارهای بیرونی توان شکستن اراده جامعه را نخواهد داشت.

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) تأکید کرد: بازخوانی الگوهای زیست اسلامی و تمدنی و پیاده‌سازی متناسب آن در ابعاد مختلف اقتصاد و فرهنگ، ضرورتی بنیادین برای رهایی از آسیب‌های مدرنیته و نیل به جامعه‌ای مقاوم و پویاست.