عاشورا «فتح جریانی» برای جریان شیعه رقم زد

حجت‌الاسلام سلیمانی با تبیین آثار تاریخی قیام سیدالشهدا (ع) گفت: پیروزی عاشورا را نباید صرفاً در قالب فتح نظامی تحلیل کرد، بلکه این قیام یک «فتح جریانی» پدید آورد که به اصلاح امت، بازگشت مرجعیت دینی و سیاسی اهل‌بیت (ع)، شکل‌گیری شیعه اعتقادی و در ادامه، تأسیس حکومت‌های شیعی در تاریخ و نهایتاً انقلاب اسلامی منجر شد.

به گزارش روابط عمومی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، حجت‌الاسلام جواد سلیمانی عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی (ره) در سخنانی در قرارگاه مصباح الهدی با اشاره به یکی از پرسش‌های تاریخی درباره نسبت جنگ حق و باطل با وعده پیروزی اهل حق، اظهار کرد: این پرسش همواره برای مؤمنان مطرح بوده است که این نبرد چگونه به پایان می‌رسد و پیروزی جبهه حق به چه صورت تحقق پیدا می‌کند.

وی افزود: در قیام سیدالشهدا (ع)، امام حسین (ع) فرمودند هر کس به من ملحق شود شهید می‌شود و هر کس به شهادت نرسد، فتح و پیروزی را نخواهد چشید. پرسش این است که این فتح چه بود؛ آیا با شهادت امام حسین (ع) دولت اموی سقوط کرد؟ در حالی که سقوط امویان در سال ۱۳۲ هجری رخ داد. همچنین پس از آن نیز دولتی که مطلوب سیدالشهدا (ع) باشد روی کار نیامد و عباسیان و سپس مغولان بر سر کار آمدند.

عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی (ره) ادامه داد: در پاسخ باید گفت ما دو نوع فتح داریم؛ یک فتح نظامی و یک فتح جریانی. پس از قیام سیدالشهدا (ع)، آنچه رخ داد غلبه جریانی بود و باید آثار آن را در بستر تاریخ دنبال کرد.

وی با اشاره به نقل‌های تاریخی از واقعه عاشورا گفت: بر اساس گزارش‌های تاریخی، در همان روز عاشورا نیز بسیاری از افراد از اقدام به قتل امام حسین (ع) هراس داشتند و آن را گناهی بزرگ می‌دانستند. همچنین در ماجرای عبور کاروان اسرا از قتلگاه و سپس ورود اهل‌بیت (ع) به کوفه و شام، فضای عمومی و حتی مجالس ابن‌زیاد و یزید تحت تأثیر خطبه‌ها و مواضع حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) دگرگون شد.

سلیمانی تصریح کرد: پس از عاشورا، نهضت اشک و نهضت زیارت شکل گرفت و یاد سیدالشهدا (ع) به یک جریان زنده در جامعه اسلامی تبدیل شد. بنیانگذار این حرکت، امام سجاد (ع) بودند و همین جریان موجب شد حتی بیرون از فضای شیعی نیز جامعه اسلامی از این حماسه متأثر شود.

وی با بیان اینکه در عصر امام حسین (ع) سه فساد بزرگ در جامعه اسلامی وجود داشت، گفت: نخست فساد در امت، دوم فساد در دیانت و سوم فساد در حاکمیت. به گفته وی، مهم‌ترین فساد، فساد در امت بود؛ به‌گونه‌ای که در آن دوره، جامعه اسلامی با انحطاط فرهنگی و اخلاقی گسترده مواجه شده بود.

این استاد حوزه و دانشگاه افزود: پس از قیام سیدالشهدا (ع)، غیرت دینی در جامعه برافروخته شد و همین امر زمینه‌ساز نهضت‌هایی مانند توابین شد. توابین تصریح می‌کردند که برای دنیا قیام نکرده‌اند و اگر پیروز شوند، حکومت را به امام سجاد (ع) خواهند سپرد. این امر نشان می‌دهد جامعه به این نقطه رسیده بود که مرجعیت دینی و سیاسی باید به فرزندان حسین بن علی (ع) بازگردد.

وی اظهار کرد: دومین فساد، فساد در دین بود؛ یعنی تحریف در معارف دینی. به‌تدریج و در پرتو حرکت اهل‌بیت (ع)، جامعه اسلامی بار دیگر برای دریافت دین به آنان رجوع کرد. در دوره امام سجاد (ع)، سپس امام باقر (ع) و به‌ویژه در زمان امام صادق (ع)، این رجوع گسترش یافت و مذهب شیعه به‌صورت آشکارتر و منسجم‌تر شکل گرفت.

سلیمانی گفت: سومین فساد نیز فساد در حاکمیت بود. در ادامه این مسیر، نهضت‌هایی با شعار بازگرداندن امر به آل محمد (ص) شکل گرفت و این مسئله نشان داد که مرجعیت سیاسی اهل‌بیت (ع) نیز در ذهن و مطالبه جامعه احیا شده است.

وی با تأکید بر اینکه جریان شیعه از دل این تحولات تاریخی قدرت گرفت، افزود: شیعه‌ای که در کوفه بیشتر جنبه محبت و عاطفه داشت، به‌تدریج به شیعه اعتقادی تبدیل شد؛ شیعه‌ای که مفاهیمی مانند عصمت، علم امام و جایگاه امامت را می‌فهمد و از آن دفاع می‌کند.

عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی (ره) ادامه داد: در زمان امام صادق (ع)، این جریان به حدی گسترش یافته بود که آن حضرت ۱۰۰ وکیل در مناطق مختلف جهان اسلام داشتند و مناطقی مانند قم، کاشان، خراسان، بخش‌هایی از مصر و مناطق گسترده‌ای از عراق، پایگاه‌های شیعی محسوب می‌شدند.

وی گفت: در دوره امام عسکری (ع)، این جریان به یک جریان فکری، سیاسی و اجتماعی قدرتمند تبدیل شد؛ به‌گونه‌ای که دستگاه خلافت از این جریان احساس خطر می‌کرد. همچنین در این دوره، شیعه از پشتوانه فرهنگی گسترده‌تری برخوردار شده بود و صدها اصل و رساله در حوزه‌های اعتقادی، تفسیری، فقهی و اخلاقی در اختیار داشت.

انتهای متن