
محبت مادر در سالهای نخست زندگی، بنیان سلامت روان و موفقیت آینده فرزندان است
پژوهشگر حوزه جمعیت با تأکید بر نقش بنیادین مادر در سالهای ابتدایی زندگی کودک گفت: یافتههای علمی نشان میدهد بخش عمده ساختار مغزی انسان تا پنج سالگی شکل میگیرد و کیفیت ارتباط عاطفی مادر با فرزند در این دوره، نقش تعیینکنندهای در سلامت روان، ثبات خانوادگی، موفقیت اجتماعی و رضایت از زندگی در سالهای بعد دارد.
به گزارش روابط عمومی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، دکتر نوذر نخعی در سخنانی در نشست علمی دیدگاه منابع علمی پیرامون مقام مادر که در موسسه امام خمینی(ره) برگزار شد، اظهار کرد: بر اساس مطالعات روانشناختی و زیستی، حدود ۹۰ درصد ساختار مغز کودک تا پنج سالگی شکل میگیرد و کیفیت رابطه عاطفی مادر و فرزند در این سالها، در شکلگیری الگوهای رفتاری، تنظیم هیجانات، اعتماد به نفس و امنیت روانی کودک تأثیر عمیقی دارد.
وی با اشاره به اهمیت لحظات نخست تولد افزود: در منابع علمی از ساعت اول پس از تولد با عناوینی مانند «ساعت طلایی» یا «ساعت جادویی» یاد میشود. در این زمان، تماس پوست با پوست نوزاد با مادر، در آغوش گرفتن کودک و تغذیه با آغوز، علاوه بر تقویت سیستم ایمنی، پیوند عاطفی عمیقی میان مادر و نوزاد ایجاد میکند که آثار آن در سالهای بعد نیز قابل مشاهده است.
این پژوهشگر حوزه جمعیت ادامه داد: نوزادی که در آغاز زندگی گرمای آغوش مادر را تجربه میکند، صدای قلب و بوی مادر را میشناسد و به تدریج احساس امنیت و آرامش در او شکل میگیرد. این احساس امنیت یکی از پایههای مهم رشد روانی انسان است و میتواند در شکلگیری اعتماد به نفس، ارتباطات اجتماعی سالم و قدرت مدیریت هیجانات در سالهای بعد نقشآفرین باشد.
نخعی با اشاره به مفهوم «خودتنظیمی» در روانشناسی رشد گفت: کودکانی که در سالهای نخست زندگی از ارتباط عاطفی مناسب با مادر برخوردارند، در بزرگسالی از توانایی بیشتری در کنترل رفتارها، مدیریت هیجانات و تصمیمگیری برخوردار میشوند. این ویژگی در بسیاری از منابع علمی به عنوان یکی از عوامل مهم موفقیت فردی و اجتماعی معرفی شده است.
وی در ادامه به برخی مطالعات طولی در حوزه روانشناسی اشاره کرد و افزود: یکی از مشهورترین این پژوهشها، تحقیق «گرنت» است که از سال ۱۹۳۸ در آمریکا آغاز شده و زندگی صدها نفر را طی دههها بررسی کرده است. در این مطالعه که از طولانیترین تحقیقات علوم رفتاری به شمار میرود، پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که کیفیت روابط عاطفی در خانواده، بهویژه ارتباط با مادر، بیش از عواملی مانند وضعیت اقتصادی یا حتی ضریب هوشی با میزان رضایت از زندگی، سلامت روان و موفقیت در بزرگسالی ارتباط دارد.
این پژوهشگر حوزه جمعیت تصریح کرد: نتایج این تحقیقات نشان میدهد افرادی که در کودکی از محبت، توجه و همراهی مادر برخوردار بودهاند، در بزرگسالی روابط اجتماعی پایدارتر، ازدواج موفقتر و نگاه مثبتتری به زندگی دارند. در مقابل، ضعف در پیوندهای عاطفی اولیه میتواند زمینهساز برخی مشکلات رفتاری و اجتماعی در سالهای بعد شود.
نخعی با بیان اینکه نقش مادر صرفاً به تأمین نیازهای جسمی کودک محدود نمیشود، اظهار کرد: لبخند، نوازش، گفتوگو با کودک، در آغوش گرفتن و ایجاد فضای عاطفی امن در خانه، از مهمترین عوامل شکلگیری شخصیت سالم در فرزندان است. کودک بیش از هر چیز به مادری مهربان، صبور و در دسترس نیاز دارد؛ مادری که بتواند احساس امنیت و محبت را به او منتقل کند.
وی همچنین به نقش مادر در شکلگیری نگاه انسان به جهان اشاره کرد و گفت: بسیاری از پژوهشهای روانشناسی نشان میدهد افرادی که در کودکی از رابطه عاطفی گرم با مادر برخوردار بودهاند، در بزرگسالی نگاه امیدوارانهتر و مثبتتری به زندگی دارند و در مواجهه با مشکلات نیز از تابآوری بیشتری برخوردارند.
این پژوهشگر حوزه جمعیت با اشاره به نمونههایی از زندگی شخصیتهای برجسته علمی افزود: در بررسی زندگی برخی دانشمندان بزرگ جهان نیز به نقش پررنگ مادران در شکلگیری شخصیت آنان اشاره شده است. بسیاری از این افراد در محیطهایی رشد یافتهاند که سرشار از محبت، حمایت و توجه خانوادگی بوده است.
وی با تأکید بر اهمیت نقش مادر در سیاستهای مرتبط با تحکیم خانواده و جوانی جمعیت گفت: وقتی از آینده جامعه و تربیت نسل سخن میگوییم، باید به جایگاه مادر در سالهای ابتدایی زندگی کودک توجه ویژه داشته باشیم؛ زیرا بنیان بسیاری از ویژگیهای شخصیتی و اجتماعی انسان در همین سالها شکل میگیرد.
نخعی در پایان با اشاره به بیانات حضرت امام خمینی (ره) درباره جایگاه مادر در جامعه اظهار کرد: امام خمینی (ره) بارها تأکید کردهاند که اگر مادران بافضیلت باشند، نسل بافضیلت تربیت میشود و صلاح یا فساد جامعه تا حد زیادی به نوع تربیت مادران بازمیگردد. امروز نیز یافتههای علمی در حوزه روانشناسی و علوم رفتاری این حقیقت را به روشنی تأیید میکند.
انتهای متن