روزه نه خودآزاری است و نه دیگرآزاری؛ بلکه تمرین آگاهانه خویشتنداری است

حجت‌الاسلام محمد جعفری با رد شبهه اسلام‌ستیزان درباره «سادیسم و مازوخیسم بودن روزه» تأکید کرد محدودیت‌های روزه همانند تمرین‌های سخت علمی و ورزشی، نوعی خودسازی اختیاری برای رشد انسان است و رعایت حرمت ماه رمضان در جامعه نیز مصداق قانون اجتماعی، نه تحمیل دینی به دیگران محسوب می‌شود.

به گزارش روابط عمومی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، حجت‌الاسلام محمد جعفری، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، اظهار کرد: یکی از شبهاتی که از سوی جریان‌های اسلام‌ستیز مطرح می‌شود این است که روزه نوعی خودآزاری و حتی دیگرآزاری تلقی می‌شود و با تعابیری همچون سادیسم و مازوخیسم از آن یاد می‌کنند؛ بدین معنا که انسان با محروم کردن خود از نیازهای طبیعی، به خویشتن آسیب می‌زند و در عین حال، جامعه نیز دیگران را به رعایت این وضعیت مجبور می‌کند.

وی افزود: استدلال مطرح‌شده این است که خوردن، آشامیدن و برخی نیازهای جسمی از جمله نیازهای طبیعی انسان است و هنگامی که فرد از بامداد تا غروب خود را از این نیازها محروم می‌کند، در واقع نوعی فشار و آزار را بر خود تحمیل کرده است؛ همان‌گونه که در برخی ریاضت‌های افراطی یا رفتارهای مرتاضانه مشاهده می‌شود که افراد با اعمال سخت و غیرعقلانی به بدن خود آسیب می‌زنند.

مدير گروه فلسفه دين موسسه امام در پاسخ به این ادعا تصریح کرد: نخست باید میان «خودآزاری بی‌هدف» و «سختیِ هدفمند برای رشد» تفاوت قائل شد. اگر هر نوع تحمل سختی را خودآزاری بدانیم، باید تمرینات سنگین ورزشکاران حرفه‌ای نیز مصداق خودآزاری تلقی شود؛ در حالی که ورزشکاری که برای حضور در رقابت‌های بزرگ جهانی تمرین‌های دشوار بدنی را تحمل می‌کند، نه تنها مورد سرزنش قرار نمی‌گیرد، بلکه تحسین نیز می‌شود.

وی ادامه داد: همین منطق در عرصه علمی نیز صادق است؛ دانش‌آموز یا داوطلبی که برای موفقیت در آزمون‌های سرنوشت‌ساز، ماه‌ها بی‌خوابی، فشار ذهنی و محدودیت‌های شخصی را می‌پذیرد، در حقیقت سختی را برای رسیدن به هدفی متعالی انتخاب کرده است. بنابراین، پذیرش محدودیت اختیاری برای دستیابی به کمال، نه تنها خودآزاری نیست بلکه نشانه عقلانیت و آینده‌نگری انسان به شمار می‌رود.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: روزه نیز دقیقاً در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند؛ انسان با اختیار خود و در حالی که امکان بهره‌مندی از لذت‌های جسمانی را دارد، به‌طور موقت از آن‌ها چشم‌پوشی می‌کند تا ظرفیت‌های روحی و معنوی او تقویت شود. هرچه وابستگی انسان به خواسته‌های جسمانی کاهش یابد، توان روحی و قدرت اراده او افزایش پیدا می‌کند.

جعفری درباره بخش دوم شبهه، یعنی ادعای «دیگرآزاری» گفت: در تعالیم دینی هیچ‌گاه روزه به افراد ناتوان یا کسانی که امکان روزه‌داری ندارند تحمیل نشده است. بیماران، مسافران و افرادی که روزه برای آنان زیان‌آور است، اساساً مکلف به روزه گرفتن نیستند و حتی در مواردی مأمور به ترک روزه‌اند.

وی افزود: حتی درباره افرادی که تمایلی به روزه‌داری ندارند نیز اجبار شخصی مطرح نیست؛ فرد می‌تواند در فضای خصوصی زندگی خود به خوردن و آشامیدن بپردازد. آنچه در جامعه دینی مورد تأکید قرار می‌گیرد، رعایت حرمت عمومی ماه رمضان و پرهیز از روزه‌خواری آشکار در ملأ عام است.

عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) تأکید کرد: این مسئله همانند سایر قوانین اجتماعی است. همان‌گونه که رعایت سرعت مجاز در رانندگی یا حفظ هنجارهای عمومی جامعه الزام‌آور تلقی می‌شود و کسی آن را دیگرآزاری نمی‌داند، حفظ حرمت مناسبت‌های دینی نیز بخشی از نظم اجتماعی مبتنی بر ارزش‌های فرهنگی هر جامعه محسوب می‌شود.

وی ادامه داد: قوانین اجتماعی همواره برای صیانت از حقوق جمعی وضع می‌شوند و رعایت آن‌ها به معنای محدودسازی غیرمنطقی آزادی افراد نیست، بلکه تضمین‌کننده احترام متقابل در فضای عمومی جامعه است.

جعفری در پایان خاطرنشان کرد: روزه نه رفتار افراطی و آسیب‌زا، بلکه تمرینی عقلانی برای تقویت اراده، مدیریت خواسته‌ها و رشد معنوی انسان است و رعایت حرمت آن در جامعه نیز مصداق نظم اجتماعی و احترام به باورهای عمومی، نه تحمیل یا آزار دیگران به شمار می‌آید.

/ انتهای خبر